Om de grondstoffen die in een gebouw zijn verwerkt te kunnen collecteren en hergebruiken, moeten de producten en objecten waaruit het gebouw bestaat zonder schade los worden gemaakt. De mate waarin objecten demonteerbaar zijn op alle schaalniveaus binnen het gebouw, zodat het object de functie kan behouden en hoogwaardig hergebruik realiseerbaar is, wordt daarom ook wel 'losmaakbaarheid' genoemd.[i] De losmaakbaarheid van een gebouw ligt ten grondslag aan de opkomende trend om adaptief, modulair en remontabel te bouwen.

Deze trend kent veel verschillende toepassingen, van de industriële prefabricage van gebouwonderdelen tot het realiseren van een hoge herindelingsflexibiliteit. Sommige van deze toepassingen dragen bij aan het hoogwaardig hergebruik van grondstoffen, andere aan het verlengen van de gebruiksduur van het gebouw. Zo is adaptief vermogen van belang voor de toekomstwaarde (her-inzetbaarheid) van een gebouw, terwijl modulaire bouw juist bijdraagt aan de mate waarin onderdelen vervangen kunnen worden voor onderhoud of omdat nieuwe technologie beschikbaar is.[ii] Zowel het aanpassingsvermogen aan toekomstig gebruik als het mogelijk maken van een hoge vervangingsfrequentie van losse onderdelen zijn belangrijk in een circulaire economie.

Het uit elkaar kunnen halen van een bestaand gebouw is echter niet voldoende om efficiënt gebruik van grondstoffen te garanderen. Daarom spreken we niet van 'demontabel', maar van 'remontabel' bouwen: het opnieuw inzetten van gebruikte materialen op hoogst mogelijk schaalniveau binnen het gebouw. Daartoe experimenteren steeds meer marktpartijen met het digitaal modeleren van een ontwerp aan de hand van Bouw Informatie Modellering (BIM) software. Anders dan bij het materialenpaspoort worden in BIM ook de verbindingen tussen objecten vastgelegd. Daarmee worden ook assemblage en onderhoud steeds eenvoudiger.

[i] Mike Van Vliet, Jip Van Grinsven, en Jim Teunizen, "Circular Buildings: Meetmethodiek losmaakbaarheid" (Alba Concepts, DGBC, RVO, W/E Adviseurs, september 2019), https://www.dgbc.nl/publicaties/circular-buildings-een-meetmethodiek-voor-losmaakbaarheid-26.

[ii] Brink Groep, CPI, "Gebouwen met toekomstwaarde! Het bepalen van de toekomstwaarde van gebouwen vanuit het perspectief van adaptief vermogen, financieel rendement en duurzaamheid", 3 juli 2014, https://www.brink.nl/2014/07/17/bedrijfsleven-en-overheid-presenteren-rapport-gebouwen-met-toekomstwaarde/.