2. Hoogwaardig hergebruik van grondstoffen en producten

Het effectief inzetten en zo hoogwaardig mogelijk hergebruiken van grondstoffen zodat deze hun waarde zoveel mogelijk behouden staat centraal in de circulaire economie. Via de biologische of technische cyclus die grondstoffen doorlopen tijdens fabricage, gebruik en hergebruik worden ze in de circulaire economie behouden in de keten (zie Afbeelding 2). Zo worden grondstoffen in de circulaire bouw onderhouden, gerepareerd, geremonteerd en her-gefabriceerd om stort en verbranding te voorkomen.

Afbeelding 2. Het Circular Economy model van de Ellen MacArthur foundation (ook wel bekend als het 'butterfly model') maakt onderscheid tussen drie onderdelen: het economisch model (centraal), de biologische cyclus (links) en de technische cyclus (rechts). In een circulaire economie worden grondstoffen en materialen na gebruik via een van deze cycli behouden.

Het 10R-model verduidelijkt de impact van de verschillende technische cycli: hoe minder aanpassingen er worden gedaan aan het product, hoe hoogwaardiger de vorm van hergebruik (zie Afbeelding 3). Iedere vorm van recyclage, her-fabricage of re-montage leidt tot schade en dus tot waardeverlies.

Afbeelding 3. Het '10R model' benadrukt het doel om producten zoveel mogelijk in oorspronkelijke vorm te hergebruiken. Hoe hoger de strategie, hoe groener de impact. Aangepast overgenomen uit "Circular Buildings: …" (Van Vliet, Van Grinsven & Teunizen 2019)

Naast de losmaakbaarheid van het gebouw zijn er een aantal factoren die bijdragen aan de mogelijkheid tot hoogwaardig hergebruik in de gebouwde omgeving, waaronder: de restwaarde, kwaliteit en toxiciteit van de grondstoffen, de bereidheid van de opdrachtgever/klant, de certificering van de secundaire grondstoffen en de logistieke mogelijkheden. Daarnaast is er natuurlijk inzicht nodig in de gebruikte materialen en de manier waarop deze zijn verwerkt in het gebouw of het product om deze te kunnen leveren. Ook hier bieden BIM, het materialenpaspoort en andere digitale stelsels een uitkomst.

Bedrijven kunnen ervoor kiezen eigenaar te blijven van de grondstoffen die zij in de realisatie van een project gebruiken. Deze grondstoffen kunnen aan het eind van de gebruiksduur van het product opnieuw worden gebruikt in een volgend project. Dat vergt een zorgvuldige behandeling: de grondstoffen moeten worden vastgelegd in een databank om aanbod inzichtelijk te maken en zorgvuldig worden gedemonteerd en/of gerepareerd voor volgend gebruik. Ook kunnen deze grondstoffen (of onderdelen) worden voorzien van een tag (RFID, track & trace) om een actueel overzicht te creëren van de inzet van materialen.

Innovaties
Vaardigheden
Grondstoffenmarktplaats Demonteren
RFID (passieve trace) Repareren
Track & trace (actieve trace) Grondstoffen makelen
Digitale vaardigheden